Mặt hàng nào chịu thuế xuất khẩu và tính thuế thế nào?

Phần lớn hàng xuất khẩu của Việt Nam có thuế suất 0%, nên nhiều doanh nghiệp mặc định nghĩ "xuất khẩu là không chịu thuế". Điều đó chỉ đúng với hàng đã qua chế biến. Nhóm chịu thuế xuất khẩu tập trung ở tài nguyên thô, khoáng sản, phế liệu và một số mặt hàng cần hạn chế xuất — và chính nhóm này thường bị tính sai giá tính thuế.

Tác giả: Đội ngũ chuyên viên Alibaba tại Việt Nam

Mục lục: 1. Nguyên tắc chung · 2. Năm nhóm hàng chịu thuế · 3. Cách tính thuế · 4. Sáu bước tự kiểm tra · 5. Miễn, giảm, hoàn thuế · 6. Năm sai sót bị truy thu · 7. Câu hỏi thường gặp

1. Nguyên tắc chung

Thuế xuất khẩu tính theo biểu thuế xuất khẩu, dựa trên mã HS của hàng hóa — không dựa trên tên thương mại.
Mức thuế suất do nhà nước quy định cho từng dòng hàng, có thể là tỷ lệ phần trăm hoặc mức tuyệt đối trên một đơn vị khối lượng.
Phần lớn hàng chế biến, hàng tiêu dùng và hàng công nghiệp có thuế suất 0%, nên doanh nghiệp sản xuất thường không gặp thuế xuất khẩu.
Hàng thuộc diện chịu thuế là hàng nhà nước muốn hạn chế xuất, chủ yếu vì lý do bảo vệ tài nguyên và ưu tiên chế biến trong nước.
Thuế xuất khẩu khác hoàn toàn thuế giá trị gia tăng. Hàng xuất khẩu thường được hưởng thuế suất giá trị gia tăng 0% và được hoàn thuế đầu vào — cơ chế này không liên quan đến biểu thuế xuất khẩu.

2. Năm nhóm hàng thường thuộc diện chịu thuế xuất khẩu

Khoáng sản và tài nguyên thô. Quặng, than, cát, đá, đất hiếm ở dạng chưa qua chế biến hoặc chế biến sơ bộ.
Phế liệu và phế phẩm kim loại. Sắt thép phế, nhôm phế, đồng phế — nhóm thường xuyên được điều chỉnh để ưu tiên tái chế trong nước.
Gỗ tròn, gỗ xẻ và một số sản phẩm từ rừng tự nhiên. Hàng càng qua chế biến sâu càng có mức thuế thấp hơn.
Một số nông sản, thủy sản ở dạng thô trong những giai đoạn cần điều tiết thị trường trong nước.
Hàng thuộc danh mục quản lý đặc biệt, có thể kèm điều kiện về hạn ngạch hoặc giấy phép xuất khẩu.

Danh mục và thuế suất thay đổi theo văn bản hiện hành. Trước mỗi lô hàng, việc cần làm là tra đúng dòng hàng trong biểu thuế đang có hiệu lực, không dùng bảng giá của năm trước.

3. Cách tính thuế xuất khẩu

Xác định đúng mã HS của hàng hóa ở cấp chi tiết nhất. Đây là bước quyết định toàn bộ kết quả tính.
Xác định giá tính thuế. Thuế xuất khẩu tính trên giá bán tại cửa khẩu xuất, không gồm chi phí vận tải quốc tế và bảo hiểm nếu các khoản này được ghi tách riêng trong hợp đồng.
Xác định thuế suất theo biểu thuế hiện hành cho dòng hàng đó.
Với thuế suất theo tỷ lệ: số thuế = giá tính thuế × thuế suất. Với thuế tuyệt đối: số thuế = số lượng hàng × mức thuế trên một đơn vị.
Thời điểm tính thuế là thời điểm đăng ký tờ khai xuất khẩu, nên biến động giá giữa lúc ký hợp đồng và lúc làm thủ tục có thể làm thay đổi số thuế.
Nộp thuế trước khi thông quan theo quy định, trừ trường hợp được áp dụng chế độ bảo lãnh hoặc doanh nghiệp đủ điều kiện ưu tiên.

4. Sáu bước tự kiểm tra trước khi báo giá cho khách

Tra mã HS với đơn vị tư vấn hải quan hoặc trực tiếp trên biểu thuế hiện hành.
Kiểm tra xem dòng hàng có thuộc diện chịu thuế xuất khẩu hay không.
Xác định giá tính thuế và ghi rõ điều kiện Incoterms trong báo giá.
Tính thuế vào giá thành trước khi chốt giá bán, không tính sau.
Kiểm tra điều kiện hạn ngạch hoặc giấy phép nếu hàng thuộc diện quản lý.
Lưu lại căn cứ tính để đối chiếu khi cơ quan hải quan kiểm tra sau thông quan.

Bước 4 là bước hay bị bỏ nhất. Doanh nghiệp báo giá theo giá xuất xưởng, đến khi làm tờ khai mới phát hiện có thuế và phải tự chịu phần chênh.

5. Ba trường hợp miễn, giảm hoặc hoàn thuế

Hàng tạm xuất tái nhập phục vụ sản xuất, sửa chữa, trưng bày hoặc hội chợ, làm đúng thủ tục và trong thời hạn quy định.
Hàng quá cảnh, chuyển khẩu, hàng viện trợ theo quy định riêng.
Hàng đã nộp thuế nhưng thực tế không xuất khẩu hoặc xuất khẩu ít hơn số đã khai — phần chênh được xử lý hoàn.

Thủ tục miễn giảm hoàn thuế cần hồ sơ chứng minh, nên phải chuẩn bị song song với hồ sơ xuất khẩu, không làm sau khi đã hết thời hạn.

6. Năm sai sót khiến bị truy thu

Khai sai mã HS để né thuế. Đây là lỗi bị xử lý nặng nhất và thường bị phát hiện khi kiểm tra sau thông quan.
Khai thấp giá tính thuế so với hợp đồng hoặc so với mặt bằng giá.
Không khai tách phí vận tải quốc tế khi giá bán đã bao gồm cước, dẫn đến giá tính thuế bị đội lên.
Bỏ sót điều kiện hạn ngạch, làm lô hàng không đủ điều kiện hưởng mức thuế đã khai.
Không lưu chứng từ chứng minh nguồn gốc và giá giao dịch, mất khả năng giải trình khi bị kiểm tra.

Với doanh nghiệp mới tham gia xuất khẩu và đang được tư vấn mở gian hàng trên kênh B2B, phần thuế thường được xử lý sau cùng — trong khi đây lại là khoản ảnh hưởng trực tiếp đến giá chào. Cách an toàn là xác định nghĩa vụ thuế trước khi công bố bảng giá, đặc biệt với nhóm hàng tài nguyên và phế liệu.

7. Câu hỏi thường gặp

Hàng may mặc, nội thất, cà phê rang có chịu thuế xuất khẩu không? Nhóm hàng chế biến thường có thuế suất 0% theo biểu thuế xuất khẩu. Vẫn cần tra đúng dòng hàng vì biểu thuế được điều chỉnh định kỳ.

Thuế xuất khẩu có được tính vào giá bán cho khách nước ngoài không? Có, nếu hàng thuộc diện chịu thuế và điều kiện Incoterms quy định nghĩa vụ thuộc về người bán. Cần ghi rõ trong báo giá.

Cùng một mặt hàng, xuất dạng thô và dạng chế biến có thuế khác nhau không? Thường khác rất nhiều. Mức độ chế biến là yếu tố then chốt trong biểu thuế. Với lô hàng giá trị lớn, có thể đề nghị cơ quan hải quan xác định trước mã hàng.

8. Kết luận

Thuế xuất khẩu chỉ ảnh hưởng đến một nhóm hàng hẹp, nhưng với nhóm đó thì tính sai là mất cả lô. Ba việc nên làm ngay: tra đúng mã HS, đưa thuế vào giá thành trước khi báo giá, và lưu đủ căn cứ để giải trình khi bị kiểm tra sau thông quan.

Liên hệ tư vấn

CÔNG TY TNHH ALIBABA.COM VIỆT NAM — ALIBABA VIỆT NAM

Trụ sở chính: Tầng 19, Tòa nhà Saigon Centre, Số 67 Đường Lê Lợi, P. Bến Nghé, Quận 1, TP HCM
Chi nhánh: Lầu 10, Becamex Tower, 230 Đại lộ Bình Dương, Thủ Dầu Một, Bình Dương
Chi nhánh: Lầu 9, TTC Plaza, Võ Thị Sáu, Phường Thống Nhất, TP Biên Hòa, Đồng Nai

Gọi ngay 0987258510 — Mr. Dân để được tư vấn miễn phí về nghĩa vụ thuế và giá chào hàng xuất khẩu.

Gọi ngay 0987258510 — Mr. Dân